Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Przeskocz do głównego menu
Logowanie
 

 Andrzej Grodek

 

Andrzej Grodek urodził się 30 listopada 1901 roku w Łodzi. Był jedynym synem Anny z domu Prostnak i Jana - aptekarza wojskowego. Naukę rozpoczął w łódzkim Gimnazjum Polskim "Uczelnia", a następnie uczęszczał do Szkoły Realnej Zgromadzenia Kupców, gdzie w 1921 roku zdał egzamin maturalny. Podczas wojny 1920 roku służył w 201 ochotniczym pułku piechoty, a podczas walk w okolicach Modlina był ranny.

W 1921 wstąpił do Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie. Trudności finansowe zmusiły Grodka do przerwania nauki już po dwóch latach. Podjął pracę w biurze Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu w Warszawie (1923-1924) i szkole w Wieruszowie (1925 - 1926). Po powrocie na studia Andrzej Grodek w październiku 1925 roku przedstawił pracę dyplomową pt. "Pieniądze papierowe podczas insurekcji 1794 r." i uzyskał dyplom zawodowy WSH w Warszawie. Następnie kontynuował studia, by w 1931 otrzymać stopień magistra nauk ekonomicznych za pracę "Zagadnienia emisji papierowych znaków pieniężnych w Księstwie Warszawskim /1806 - 1813/ na tle ogólnego położenia gospodarczego i finansowego kraju." We wrześniu 1926 Andrzej Grodek został asystentem w katedrze historii handlu. Stało się to z inicjatywy Ludwika Krzywickiego, który w okresie studiów stał się "mistrzem" Grodka. Równocześnie udzielał się w środowisku ekonomistów, sekretarzując w latach 1927 - 1928 Towarzystwu Ekonomistów i Statystyków oraz pracując w kwartalniku "Ekonomista" Od 1927 był członkiem Instytutu Gospodarstwa Społecznego. Po odbyciu w latach 1929 - 1930 służby wojskowej, dzięki stypendium Funduszu Kultury Narodowej, przez ponad 1,5 roku studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Paryskiego. Po powrocie ze stypendium rozpoczął pracę jako asystent naukowy i zastępca dyrektora w bibliotece SGH. Rozpoczął wówczas pracę nad przygotowaniem i wydaniem systematycznego oraz katalogu biblioteki. W 1935 otrzymał tytuł doktora za pracę "Piotr Maleszewski /1767 - 1828/ i jego nauka społeczna", a w 1936 złożył rozprawę habilitacyjną pt. "Idea Banku Narodowego. Geneza Banku Polskiego /1763 - 1828/.". Objął również wykłady historii gospodarczej, które prowadził do momentu wybuchu wojny. Pracował także jako wykładowca w Instytucie Pedagogicznym ZNP.

Nie zmobilizowany we wrześniu 1939, walczył jako ochotnik w Robotniczych Brygadach Obrony Warszawy. Po wybuchu wojny i śmierci dotychczasowego dyrektora biblioteki SGH Konstantego Krzeczkowskiego, Grodek objął funkcje kierownika biblioteki, a po włączeniu zbiorów do Staatsbibliothek został pracownikiem tej instytucji z przydziałem księgozbioru SGH. Po mimo faktycznego zamknięcia zbioru dla wypożyczających, Andrzej Grodek konspiracyjnie udostępniał zgromadzone wydawnictwa (m.in. wspomina o tym Jan Nowak - Jeziorański w "Kurierze z Warszawy"). Sam Grodek również korzystał ze zbiorów biblioteki, pracując nad opracowaniami, częściowo wydanymi po 1945 roku. Biblioteka służyła jako miejsce spotkań ekonomistów i socjologów, a także była kryjówką Żydów i ukrywających się działaczy politycznych. Jednocześnie Andrzej Grodek wykładał historię gospodarczą w Miejskiej Szkole Handlowej (konspiracyjnej SGH) oraz współpracował z Delegaturą Rządu na Kraj. Po klęsce powstania warszawskiego, Grodek najróżniejszymi sposobami starał się uratować zbiory Biblioteki SGH. Jego działalność okazała się na tyle skuteczna, że wojenne straty głównego księgozbioru Biblioteki SGH nie przekroczyły 3%.

Andrzej Grodek był jednym z pierwszych pracowników SGH którzy wrócili do Warszawy. Już 18 stycznia znalazł się w bibliotece, zorganizował jej ochronę w obawie przed szabrownikami, rozpoczął porządkowanie terenu uczelni, starał się pomagać pozostałym pracownikom uczelni. Już w ostatnich dniach lutego 1945 biblioteka SGH otworzyła swoje podwoje dla czytelników, a Grodek został głównym inicjatorem odbudowy przedwojennego gmachu Szkoły. Od stycznia 1945 pracował jako wykładowca w macierzystej uczelni, prowadził wykłady z historii gospodarczej, dziejów ruchów robotniczych i związków zawodowych. W październiku 1945 został mianowany profesorem nadzwyczajnym. W styczniu 1946 został wybrany prorektorem, a we wrześniu 1947 rektorem Szkoły Głównej Handlowej. Funkcję tą pełnił do 1949, kiedy to Szkołę upaństwowiono i zmieniono jej nazwę na Szkoła Główna Planowania i Statystyki.

Oprócz działań na macierzystej uczelni, Andrzej Grodek starał się czynnie uczestniczyć w działalności naukowej. Brał udział w przygotowywaniu nowych programów nauczania dla szkół podstawowych i średnich. Aktywnie uczestniczył w pracach nad integracją Ziem Zachodnich z resztą kraju, przede wszystkim w Instytucie Zachodnim w Poznaniu oraz w Radzie Naukowej Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich. Udzielał się także w Stowarzyszeniu Bibliotekarzy i Archiwistów Polskich, Państwowej Radzie Archiwalnej, Radzie Głównej Szkolnictwa Wyższego, Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk.. Kierował pracą nad bibliografią polskiej myśli ekonomicznej XIX wieku, która powstawała w Zakładzie Nauk Ekonomicznych Polskiej Akademii Nauk.

W kolejnych latach Grodek skoncentrował się na działalności dydaktycznej i naukowej. W 1952 roku ponownie został prorektorem, a w 1955 rektorem, tym razem już SGPiS. W 1956 wcześniejszą decyzję ministerialną potwierdził jednogłośnie senat, powierzając mu kierownictwo Szkołą na kadencję 1955 - 1959. Pracował wówczas nad zmianą struktury i kształtu szkoły, nad nową koncepcją kształcenia. Jako najwyraźniejszy znak tych przeobrażeń, miała być zmiana nazwy Szkoły, której Grodek, jak zresztą wielu innych byłych pracowników SGH, nie akceptował. Udało mu się reaktywować Instytut Gospodarstwa Społecznego. Gdy w 1958 uzyskał nominację na profesora zwyczajnego, Senat SGPiS uchwalił, że "Profesor dr Andrzej Grodek dobrze zasłużył się Szkole".

Andrzej Grodek pracował niemal do ostatnich chwil swego życia. Świadomy swojej nieuleczalnej choroby, kreślił perspektywiczne plan, starał się doprowadzić do końca wszystkie rozpoczęte sprawy. Gdy nie mógł uczestniczyć w osobiście w poszczególnych pracach, starał się przynajmniej przesłać na piśmie swoje uwagi. Zmarł 23 listopada 1959 roku, w wieku 58 lat.

Andrzej Grodek był wielokrotnie odznaczany, m.in.: Orderem Sztandaru Pracy II klasy, Krzyżem Komandorskim i Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Bibliografia:

  • Koniunktura gospodarcza a narodziny, wzrost i upadek wielkich doktryn ekonomicznych. W 50 rocznicę śmierci Andrzeja Grodka, red. J. Łazor, W. Morawski, Warszawa 2011
  • Maria Wanda Mróz, W 40-tą rocznicę śmierci, Gazeta SGH nr 22/1999.
  • Maria Wanda Mróz, Andrzej Grodek (1901 - 1959), w: Adam Minkiewicz (oprac.), Poczet wybitnych profesorów SGH - SGPiS 1906 - 1986, Warszawa 1986, ss. 33 - 58.
  • Słownik historyków polskich, ss. 164 - 165.
  • Irena Kostrowicka, Andrzej Grodek 1901 - 1959, Zeszyty Naukowe SGPiS 1960, ss. 3 - 9.
  • Stanisław Berezowski, Rektor Andrzej Grodek. W 25 rocznicę śmierci, Kronika Warszawy nr 4/1984, ss. 9 - 19.
  • Zofia Grodek - Milczarek, Andrzej Grodek, w: Rektorzy Szkoły Głównej Handlowej 1925 - 1994, Warszawa 1994, ss. 37 - 40.
  • Andrzej Grodek, Wybór pism, tom I, Warszawa 1963, ss.5 - 19.
  • Witold Kula, Andrzej Grodek, Polski Słownik Biograficzny, tom VIII, Wrocław 1959 - 1960, ss. 610 - 612.

Najważniejsze prace:

  • Pieniądze papierowe podczas insurekcji 1794 r., Warszawa 1927.
  • Katalog Biblioteki SGH, Warszawa 1939-1945.  

Bibliografia prac:

H. Uniejewska, A. Miłaszewska, Bibliografia prac prof. dr Andrzeja Grodka, /w/: Andrzej Grodek, Wybór pism, tom II, Studia nad Rozwojem Kapitalizmu w Polsce, Warszawa 1963, ss.469 - 484.