Pomiń polecenia Wstążki
Przeskocz do głównej zawartości
Przeskocz do głównego menu
Nawiguj w górę
Logowanie
logo do druku
 
Projekty badawcze : Pilotazowe wdrozenie
Projekty badawcze
 

 Pilotażowe wdrożenie Sektorowej Ramy Kwalifikacji w Turystyce

 
            Sektorowa Rama Kwalifikacji w Sektorze Turystyki (zwana dalej SRKT) opracowana w 2015 r. stanowi narzędzie ułatwiające zarządzanie kadrami w przedsiębiorstwach turystycznych. Składa się z ona z czterech „podram” sporządzonych odrębnie dla każdej z branż wchodzących w skład sektora turystyki[1]. Nie jest to zatem jedna rama, ale pakiet ram z których każda dedykowana jest innej grupie przedsiębiorców zaangażowanych w obsługę turystów.
            Projekt SRKT opracował Zespół Ekspertów reprezentujących poszczególne grupy Interesariuszy (pracodawców, pracowników, jednostek edukacyjnych, administracji państwowej) pracujący pod kierownictwem dr hab. Hanny Zawistowskiej, prof. SGH z Katedry Turystyki Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie (SGH). Projekty poszczególnych podram zostały poddane ocenie przedsiębiorców turystycznych, dla których zostały opracowane. Były one prezentowane na Gremium Ekspertów Turystyki w Krakowie (2014 r.), a następnie zostały przesłane do samorządów gospodarczych, a za ich pośrednictwem, do przedsiębiorców z poszczególnych branż turystycznych z prośbą o ich ocenę, uwagi i propozycje modyfikacji. Prowadzone konsultacje stwarzały przedsiębiorcom, którzy nie brali bezpośredniego udziału w opracowaniu projektu danej ”podramy”, możliwość zapoznania się z jej treścią, oceny przydatności tego narzędzia do zarządzania kadrami w przedsiębiorstwach turystycznych oraz – co szczególnie istotne - zgłaszania uwag i propozycji wprowadzenia w niej zmian. Zostały one wykorzystane do modyfikacji zapisów poszczególnych podram i opracowania ich ostatecznej wersji. W rezultacie powstały cztery odrębne narzędzia przydatne w zarządzaniu kadrami w przedsiębiorstwach turystycznych, z których każde przeznaczone jest dla innej grupy tych przedsiębiorstw. Struktura SRKT – powoduje, że ma ona charakter branżowy. Ponieważ w sporządzeniu poszczególnych podram przedsiębiorcy brali czynny udział (bądź jako członkowie Zespołu Ekspertów bądź jako uczestnicy prowadzonych konsultacji) dlatego zasadnym jest stwierdzenie, że narzędzie to zostało opracowane przez przedsiębiorców dla przedsiębiorców z danej branży.
            Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 18.05.2017 r. w sprawie Sektorowej Ramy Kwalifikacji w sektorze turystyka (Dz. U. 2017 poz. 1155) SRKT została włączona do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji.
            Główną przyczyną opracowania SRKT – jako pakietu, składającego się z czterech odrębnych poddam była konieczność uwzględnienia specyfiki poszczególnych branż wchodzących w skład sektora turystyki. Znajduje ona odzwierciedlenie w odmienności kompetencji osób zaangażowanych w świadczenie poszczególnych rodzajów usług turystycznych, i związanych nią oczekiwaniach pracodawców odnośnie kwalifikacji pracowników.
            „Podramy” uwzględniają również zróżnicowanie wielości przedsiębiorstw turystycznych wchodzących w skład poszczególnych branż. Cechą zarówno całego sektora turystycznego jak i poszczególnych jego branż jest duży (ok 90%) udział mikro, małych i średnich przedsiębiorstw (MMŚP)[2]. Przekłada się to na zróżnicowanie oczekiwań poszczególnych grup pracodawców odnośnie zakresu i głębokości wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych pracowników. W przypadku mikro i małych przedsiębiorców oczekiwany przez pracodawców zakres kompetencji pracowników i kandydatów do pracy jest znacznie szerszy, ale bardziej ogólny niż w przypadku dużych przedsiębiorstw. Znajduje to odzwierciedlenie w konstrukcji poszczególnych „podram”, poprzez powiązanie charakterystyk dotyczących posiadania wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych – z realizacją zadań o zróżnicowanym poziomie trudności. Im prostsze jest zadanie, tym niższy poziom podramy, - określający zakres i głębię wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych niezbędnych do prawidłowego wykonania tych zadań. Na każdym kolejnym poziomie następuję przyrost kompetencji (zakresu i głębi wiedzy, a także umiejętności i kompetencji społecznych), umożliwiający realizację coraz trudniejszych, bardziej złożonych zadań. Przedstawiona wyżej konstrukcja ramy – pozwala na zestawianie kompetencji z różnych poziomów – zgodnie z potrzebami przedsiębiorstw wynikających ze zróżnicowania ich wielkości. Cecha ta powoduje, że podramy są narzędziem, które może być wykorzystane do zarządzania kadrami zarówno w małych i średnich jak i dużych przedsiębiorstwach turystycznych.
            Zróżnicowanie wymogów kompetencyjnych w stosunku do osób zatrudnianych w przedsiębiorstwach turystycznych, wchodzących w skład poszczególnych branż turystycznych, znajduje odzwierciedlenie w obowiązującym modelu kształcenia kadr - na poziomie zawodowym, średnim i wyższym - dla potrzeb tych branż, a w szczególności w zróżnicowaniu zawodów, w jakich odbywa się to kształcenie (np.: technik hotelarstwa; technik organizacji turystyki, kucharz).
            Z przeprowadzanych badań[3] dotyczących wyzwań, przed którymi obecnie stoi turystyka, wynika, że jednym z tych wyzwań jest konieczność podniesienia jakości i dywersyfikacja oferty turystycznej oraz ściśle z nimi związana potrzeba „poprawy wykształcenia i umiejętności w turystyce”. Chcąc sprostać temu wyzwaniu przedsiębiorcy napotykają m.in. na barierę – w postaci „luki kompetencyjnej” rozumianej jako trudności z pozyskiwaniem pracowników z kompetencjami niezbędnymi do prawidłowej realizacji zadań związanych ze świadczeniem nowych rodzajów usług turystycznych wchodzących w skład oferty. Jednym z powodów występowania luk na rynkach pracy poszczególnych branż turystycznych jest niedostosowanie kompetencji nabywanych w szkołach do potrzeb pracodawców. Pomocnymi w przezwyciężaniu tej bariery mogą być staże i praktyki organizowane dla uczniów i studentów w przedsiębiorstwach turystycznych, pod warunkiem jednak, że ich programy będą zgodne z oczekiwaniami i możliwościami przedsiębiorstwa w którym są organizowane. Opracowanie takiego programu wymaga znajomości „profili kompetencyjnych” stanowisk pracy, na których praktyki będzie się odbywały. W przedsiębiorstwach – w których nie opracowano takich profili – zweryfikowanie możliwości realizacji efektów kształcenia określonych przez szkołę w programie praktyki jest trudne, a czasem wręcz niemożliwe, ponieważ wymaga dużego nakładu pracy ze strony przedsiębiorcy. Narzędziem ułatwiającym opracowanie profili kompetencyjnych dla stanowisk pracy – związanych ze świadczeniem danego rodzaju usług turystycznych - jest odpowiednia podrama. Opracowanie takich profili umożliwia przedsiębiorcy określenie rzeczywistych efektów kształcenia - tj. czego nauczył się praktykant w czasie praktyki lub stażu, a w szczególności jakie umiejętności zdobył lub rozwinął.
                Potrzeba dostosowania kształcenia zawodowego do aktualnych potrzeb pracodawców staje się wyzwaniem dla obu stron. Sprostanie temu wymaga zacieśnienia współpracy m.in. w obszarze przepływu informacji o kompetencjach oczekiwanych przez pracodawców, możliwościach w zakresie organizacji praktyk i staży dla uczniów i studentów oraz większego zaangażowania przedsiębiorców w proces przygotowania i realizacji programów kształcenia branżowego.
            Dostarczanie szkołom informacji o potrzebach przedsiębiorców w zakresie oczekiwanych kompetencji absolwentów, praktykantów i stażystów wymaga – określenia przez przedsiębiorców zakresu wiedzy, umiejętności i kompetencji aktualnie niezbędnych do prawidłowego wykonywania zadań przypisanych do poszczególnych stanowisk pracy tj. wspomnianych wyżej profili kompetencyjnych dla tych stanowisk. Barierą utrudniającą opracowywanie ich w małych i średnich przedsiębiorstwach jest brak wzorców na których przedsiębiorcy mogliby się oprzeć podejmując takie działania. Usunięcie tej bariery wymaga stworzenia w oparciu o zidentyfikowane, kluczowe zadania (tj. takie, które są wykonywane w każdym – lub większości przedsiębiorstw niezależnie od ich wielkości i miejsca położenia) wzorca/standardu kompetencyjnego opisu stanowisk najczęściej występujących w danej branży. Powinien on określać kluczowe zadania oraz poziom i zakres kompetencji niezbędnych do prawidłowego ich wykonywania.
            Narzędziem ułatwiającym opracowanie takiego wzorca/standardu jest odpowiednia podrama, określająca zestawy kompetencji niezbędnych do prawidłowego wykonania zadań o różnym poziomie trudności i złożoności oraz stopniu samodzielności przy ich wykonywaniu. Są to tzw. charakterystyki poziomów SRKT. Tak pomyślane opisy zestawów kwalifikacji – ułatwiają określanie poziomu kompetencji niezbędnych do wykonania zidentyfikowanych, kluczowych zadań związanych ze świadczeniem określonego rodzaju usług turystycznych. Standard kompetencyjnego opisu stanowisk najczęściej występujących w przedsiębiorstwach danej branży ułatwia przedsiębiorcom opracowanie własnych opisów (a tym samym pożądanych profili kompetencyjnych osób przez nich zatrudnianych).
            Profile kompetencyjne są narzędziem, które może być wykorzystywane przez przedsiębiorcę w procesie rekrutacji pracowników na poszczególne stanowiska pracy. Są również przydatne przy określaniu przez przedsiębiorców nabywanych przez praktykantów i stażystów w czasie praktyk i staży efektów kształcenia. Przy tej okazji warto dodać, że zarówno wdrażana reforma szkolnictwa branżowego na poziomie średnim, jak i reforma dotycząca kształcenia na poziomie wyższym zakładają aktywny udział przedsiębiorców w kształceniu zawodowym kadr, umożliwiający lepsze dostosowanie kompetencji uzyskiwanych w szkołach i na uczelniach do potrzeb i oczekiwań pracodawców.


[1] Pojęcie „sektor” używane jest dla określenia przedsiębiorstw, które zaspokajają różne rodzaje potrzeb turystów (wyżywienia, zakwaterowania, pośrednictwa w organizacji podróży, informacji). Natomiast termin „branża” używany jest dla określenia przedsiębiorców zaspokających jeden rodzaj potrzeb (np. potrzebę zakwaterowania zaspokajają przedsiębiorstwa świadczące usługi hotelarskie).
[2] M. Bednarczyk – Znaczenie małych przedsiębiorstw turystycznych w gospodarcze Polskiej. Uniwersytet Jagielloński. Katedra Zarządzania w Turystyce. s. 150. https://denali.geo.uj.edu.pl › publikacje- ( 14.11.2019)
 
[3]J. Borzyszkowski, Stosunek krajowych podmiotów polityki turystycznej do współczesnych wyzwań stawianych przed sektorem turystyki. w: Rozprawy naukowe Akademii Wychowania Fizycznego we Wrocławiu, 2017, 59, 3- 11.
 
 
 

 RAPORT